AYLIK MAKTU ÜCRETLİ İŞÇİNİN RAPORLU DÖNEMİNDE ÜCRET VE PRİM GÜN SAYISI HAKKINDA DEĞERLENDİRME

Aylık maktu ücretle çalışan işçinin hastalık nedeniyle istirahat raporu alması halinde, raporlu olunan günlerde ücret hakkının tamamen ortadan kalkıp kalkmadığı ve bu günlerin sosyal güvenlik bakımından prim ödeme gün sayısına dahil edilip edilmeyeceği hususlarının iş hukuku ve sosyal güvenlik mevzuatı birlikte değerlendirilerek belirlenmesi gerekir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 48 inci maddesinin ikinci fıkrasında, hastalık nedeniyle çalışılmayan günlerde Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ödenen geçici iş göremezlik ödeneğinin “aylık ücretli işçilerin ücretlerinden mahsup edileceği” açıkça düzenlenmiştir. Buradaki “mahsup” kavramı, aylık maktu ücretli işçinin hastalık nedeniyle raporlu olduğu dönemde ücret hakkının tamamen ortadan kalkmadığını; SGK tarafından karşılanan geçici iş göremezlik ödeneğinin aylık ücretten düşülerek kalan kısmın işveren tarafından ödenmesi gerektiğini göstermektedir.

Nitekim 4857 sayılı Kanunun 49 uncu maddesinde de hasta, izinli veya sair sebeplerle mazeretli olduğu hallerde dahi aylığı tam ödenen aylık ücretli işçiler ayrıca düzenlenerek, aylık maktu ücret sistemi günlük veya saatlik ücret sisteminden ayrılmıştır.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 409 uncu maddesi de bu yaklaşımı desteklemektedir. Anılan maddede uzun süreli hizmet ilişkisinde işçinin hastalık gibi kusuru bulunmayan bir nedenle kısa süreli olarak iş görme edimini yerine getirememesi halinde, başka bir yolla karşılanmayan süre için işverenin işçiye hakkaniyete uygun ücret ödeme yükümlülüğü öngörülmüştür.

Konuya ilişkin Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 20.10.2025 tarihli, E.2025/6599, K.2025/8115 sayılı kararında da aylık maktu ücretli çalışan işçinin hastalık nedeniyle raporlu olduğu dönemde SGK tarafından ödenen geçici iş göremezlik ödeneğinin aylık ücretinden mahsup edilebileceği; ancak SGK tarafından karşılanmayan aylık ücret kısmının işveren tarafından tam olarak ödenmesi gerektiği açıkça kabul edilmiştir. Daire, raporlu dönemlerde SGK tarafından yapılan ödemeler ile işveren tarafından yapılan aylık ücret ödemelerinin birlikte incelenmesi gerektiğini belirterek, aksi yöndeki yerel mahkeme kararını bozmuştur.

Aynı yaklaşım Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 16.12.2019 tarihli, E.2016/10974, K.2019/22392 sayılı kararında da benimsenmiş; aylık maktu ücretli işçinin raporlu olduğu süreye ilişkin ücretinden doğrudan kesinti yapılamayacağı, SGK tarafından geçici iş göremezlik ödeneği ödenmişse yalnızca bu tutarın ücretten mahsup edilmesi gerektiği kabul edilmiştir. Bu bakımdan 2025 tarihli karar, önceki içtihadın devamı niteliğindedir.

Konunun sosyal güvenlik boyutunda ise 5510 sayılı Kanunun 80 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) ve (h) bentleri önem taşımaktadır. Kanunun 80/1-g bendinde, ay içinde bazı günlerde çalışmamış ve çalışmadığı günler için ücret almamış sigortalının günlük kazancının, prime esas kazancının ücret aldığı gün sayısına bölünerek hesaplanacağı düzenlenmiştir. Aynı fıkranın (h) bendinde ise günlük kazancın hesabında esas tutulan gün sayılarının aynı zamanda prim ödeme gün sayısını göstereceği hükme bağlanmıştır.

Madde metninin incelenmesinden de anlaşılacağı gibi, ay içindeki prim ödeme gün sayısının hesabında ücret alınan (hak edilen) gün sayısının dikkate alınacağı öngörülmüş, başka bir anlatımla ücretin dışındaki prim, ikramiye gibi prime tabi olan diğer ödemelerin ise sadece günlük prime esas kazancın tespitinde dikkate alınacağı benimsenmiştir.

SSİY 100/4. Maddesinde ‘’Kurumdan geçici iş göremezlik ödeneği alan ve ay/dönem içinde istirahatli olan sigortalıların prim ödeme gün sayıları, ücret aldığı günler dikkate alınmak suretiyle hesaplanır. Prime tabi tutulan bu ödemelerin sigorta primine esas günlük kazanç alt sınırının altında kalması halinde, Kanunun 82 nci maddesi gereğince prime esas günlük kazanca tamamlanarak, iş kazası ve meslek hastalığı sigortası primi de dahil olmak üzere prime tabi tutulur ve bu primlerin ilişkin olduğu süreler aylık prim ve hizmet belgesinde prim ödeme gün sayısına ilave edilir.’’ denilmektedir.

Bilindiği gibi, ücretler, prime esas kazançlardandır. Prime tabi tutulabilmesi için hak edilmesi yeterlidir, ödenme koşulu bulunmamaktadır. Prime tabi olan ücret dışındaki prim, ikramiye gibi diğer ödemeler ise ücret kavramı dışındadır. Kanun, prim ödeme gün sayısının tespitinde ücrete hak kazanılan gün sayısını baz almış, daha açık bir ifade ile ay içinde kaç gün için ücret hak edilmiş ise prim ödeme gün sayısının o kadar olacağına hükmetmiştir.

Diğer taraftan, aylık maktu ücretle çalışan sigortalıların raporlu oldukları sürede Kurumca ödenen geçici iş göremezlik ödeneğinin hak edilen ücret tutarından düşülmesinin sebebi, sebepsiz zenginleşmeyi engellemeye yöneliktir. İş Kanununun 48 inci maddesinin gereği olarak bu şekilde yapılan işlem, raporlu günlere isabet eden günlere ilişkin ücret tutarının tespitine/ödenmesine ilişkin olup, ücretin hak edilmesini ortadan kaldırmamaktadır.

Bu nedenle, aylık maktu ücretli işçinin raporlu olduğu günlerde ücret hakkı devam ediyor, SGK tarafından yapılan geçici iş göremezlik ödeneği aylık ücretten mahsup ediliyor ve kalan ücret işveren tarafından tahakkuk ettiriliyorsa, raporlu günlerin “çalışılmayan ve ücret alınmayan gün” olarak değerlendirilmesi mümkün görünmemektedir. Nitekim, 5510 sayılı Kanunun 86 ncı maddesinde, eksik gün bildirimi, “ay içinde bazı iş günlerinde çalıştırılmayan ve ücret ödenmeyen sigortalılar” bakımından düzenlenmiştir.

Ayrıca, 5510 sayılı Kanunun 88 inci maddesinde, hak edilmiş ancak henüz ödenmemiş ücretler üzerinden dahi sigorta primlerinin hesaplanacağı öngörülmüştür. Dolayısıyla, prim bakımından belirleyici olan yalnızca ücretin fiilen ödenmesi değil, ücretin hukuken hak edilmiş olmasıdır.

Sonuç olarak; aylık maktu ücretli işçinin hastalık nedeniyle raporlu olduğu dönemde aylık ücret hakkı devam ettiğinden, SGK tarafından ödenen geçici iş göremezlik ödeneğinin bu ücretten mahsup edilmesi ve bakiye ücretin işveren tarafından ödenmesi gerekmektedir.  Bu nedenle de, raporlu günlerin ücret hakkının bulunmadığı eksik gün olarak değerlendirilmemesi; 5510 sayılı Kanunun 80/1-g ve (h) bentleri ile 86 ve 88 inci maddeleri birlikte değerlendirildiğinde, ücret tahakkuku bulunan raporlu günlerin de prim ödeme gün sayısına dahil edilmesi gerektiği kanaatindeyiz.

Bir örnekle açıklamak gerekirse; aylık maktu ücreti brüt 45.000 TL olan işçinin 10 gün raporlu olması ve SGK tarafından 8 gün için 8.000 TL geçici iş göremezlik ödeneği ödenmesi halinde, işverenin, 10 günlük ücret tutarı olan 15.000 TL den 8.000 TL nin düşülerek kalan 7.000 TL’yi 20 günlük ücret karşılığı 30.000 TL’ye eklemek suretiyle hesaplanan toplam 37.000 TL’yi aylık ücret olarak ödemesi gerekir.  Netice itibariyle, raporlu günleri isabet eden 15.000 TL tutarındaki brüt ücretten geçici iş göremezlik ödeneği mahsup edildikten sonra kalan ücretin ilavesiyle hesaplanan 37.000 TL’nin 30 günün karşılığı olarak MUHSGK beyannamesiyle Kuruma bildirilmesi gerekmektedir.

GÜLBENK DANIŞMANLIK

Kötü Makaleyi Değerlendirin: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Çok İyi
		Yazdır