2026-05-18

ASGARİ İŞÇİLİK UYGULAMASINDA YÖNETMELİKTE YAPILAN ÖNEMLİ DEĞİŞİKLİKLER

---

Bilindiği gibi, gerek ihale konusu işlerde, gerekse özel nitelikteki inşaat işyerlerinde 5510 sayılı SGK Yasasının 85 inci maddesine istinaden Kuruma yeterli işçilik bildirilmiş olup olmadığının tespiti açısından asgari işçilik (Araştırma işlemi) yapılmaktadır. Bu işlemlerin usul ve esaslarına ise Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 110, 111 ve 112 nci maddelerinde yer verilmiştir.

Asgari işçilik uygulaması konusunda Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin bazı maddelerinde değişiklik yapılmış olup, değişiklikler 16.05.2026 tarihli Resmi Gazetede yayımlanmış bulunmaktadır.

Yapılan düzenlemeler sonucunda;

1- Yönetmeliğin 27/8 inci maddesindeki değişiklikte, aynı işveren tarafından yaptırılan ve birden fazla yapı ruhsatı bulunan özel nitelikteki bina inşaatı işyerlerinde, parsellerinin bitişik ya da yakın olması, işveren tarafından ilk işin başlangıç tarihinden itibaren altı aylık süre içerisinde talepte bulunulması ve sigortalıların birbirine karışması şartıyla inşaatların tek sicil numarasında yürütülmesine ünitece izin verilebileceği öngörülmüştür.

Değişiklikten önce konu ile ilgili olarak yazılı talepte bulunan işverenler için Kurumca bu şekilde uygulama yapılmakta idi. Ancak maddede yapılan değişiklikle, işveren tarafından yapılması gereken yazılı talepler için altı aylık bir süre getirilmiştir.

2- Aynı Yönetmeliğin 110 uncu maddesine istinaden;

2.1- İşin geçici kabulü noksansız yapılmakla birlikte işverene ödenmesi gereken toplam istihkak tutarının bildirilmemesi ve işverence talep edilmesi halinde, işverene ödenen hakediş tutarı üzerinden araştırma yapılabilecektir. Ancak, ilişiksizlik belgesi düzenlenemeyecektir. Daha sonraki bir tarihte ihale makamı tarafından ödenmesi gereken toplam istihkak tutarının bildirilmesi durumunda, evvelce araştırma yapılan tutar toplam istihkak bedelinden düşülerek kalan tutar üzerinden yapılan araştırma sonucu ilişiksizlik belgesi düzenlenecektir.

2.2- İhale makamı tarafından onaylanmış geçici kabul tutanağında ihale konusu işe ilişkin,

- Eksik veya kusur bulunmadığının belirtilmesi halinde tutanakta belirtilen iş bitim tarihi,

- Tutanakta eksik veya kusur tespit edilmesi halinde ise eksik ve kusurların tamamlandığı tarih, iş bitim tarihi olarak kabul edilecektir.

Öte yandan, işin geçici veya kesin kabule tabi olmaması durumunda ihale makamı tarafından bildirilen iş bitim tarihine göre işlem yapılacaktır.

2.3- İhaleli işin yarım kalması veya ihalenin feshedilmesi durumunda, işverene ödenen hakediş tutarı üzerinden araştırma işlemi yapılacaktır. Herhangi bir hakediş ödemesi yapılmamış ise araştırma işlemi yapılamayacaktır.

3- Söz konusu Yönetmeliğin 111 inci maddesi uyarınca iş bitim tarihinde geçerli olan yapı ruhsatı esas alınarak araştırma işlemi yapılacaktır.

3.1- 111 inci maddede yapılan en önemli düzenleme ise yapımı uzun yıllar süren özel bina inşaatlarındaki maliyet tespitine ilişkin olup, bundan böyle, başladığı yıl içinde bitirilmiş olan inşaat maliyetinin hesaplanmasında inşaatın bittiği tarihte geçerli olan birim maliyet bedeli esas alınacak, başladığı yıldan sonraki yıllarda bitirilmiş inşaat maliyetinin hesabında ise;inşaatın bitirildiği yıl hariç olmak üzere, inşaatın başladığı yıl ile bitirildiği yıl arasındaki tüm yıllara ait birim maliyet bedellerinin aritmetik ortalaması sonucu bulunan birim maliyet bedeli esas alınacaktır.

Örneğin, 2021 yılında başlanıp 2026 yılında bitirilmiş olan özel nitelikteki III-A sınıfına giren bir binanın maliyeti hesaplanırken, 2026 yılındaki birim maliyet dikkate alınmayacak,

2021, 2022, 2023, 2024 ve 2025 yıllarındaki sırasıyla 1.360 TL, 3.200 TL, 7.500 TL, 12.250 TL ve 17.100 TL tutarındaki birim maliyetlerin aritmetik ortalaması olan 41.410 TL tutarındaki birim maliyet bedeli binanın yüzölçümü ile çarpılarak toplam maliyet bedeli bulunacaktır.

Öte yandan, birden fazla birim maliyet bedelinin yayımlandığı yıl olması halinde, aritmetik ortalama hesabında o yıl içerisinde yayımlanan son birim maliyet bedeli dikkate alınacaktır.

 3.2- Kapanma, terk veya tasfiye olmadığı halde en az iki yıl süre ile sigortalı çalıştırılmadığı işveren tarafından bildirilen veya Kurumca tespit edilen özel nitelikteki inşaat işyerlerinde, sigortalı çalıştırılmaya son verilen tarih itibarıyla ünitece re’sen araştırma işlemi yapılacaktır.

4- Yönetmeliğin 112 nci maddesindeki değişikliğe göre,

4.1- Tescil edilmemiş veya tescil edilmiş olmakla birlikte işçilik bildiriminde bulunulmamış olan ihale konusu işler ile özel nitelikteki inşaat işyerlerinde, işin başlangıç ve bitiş tarihleri, ilgili idarelerden alınacak belgelerle tespit edilerek işin yürütümü için gerekli olan asgari işçilik miktarının tespitine ilişkin araştırma işlemi Kurumca yapılabilecektir. Ancak bu halde Kurumca yapılacak araştırma işleminde asgari işçilik oranından % 25 oranındaki eksiltme yapılmayacaktır.

4.2- Kurum Ünitelerince,

- İhale konusu işlerde Kuruma bildirilmediği anlaşılan asgari işçilik miktarı üzerinden,

- Gerçek veya tüzel kişiler ile tüzel kişiliği haiz olmayan kurum ve kuruluşlarca yapılan özel nitelikteki inşaat işyerlerinde ise maliyet bedeli üzerinden,

Hesaplanan prim tutarı, aksine bir tespit olmaması halinde, iş bitim tarihinin bulunduğu aya  mal edilerek tahakkuk ettirilmek suretiyle gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte ödenmek üzere işverene tebliğ olunacaktır.

4.3- İşverence asgari işçilikle ilgili borcun tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenmesi, taahhütname verilmesi veya itirazda bulunulmaması halinde borç kesinleşmiş olacaktır. Dolayısıyla bu durumlarda ihtirazi kayıtla ödeme yapılamayacaktır.

4.4- İhale konusu ve özel nitelikteki inşaat işlerinde hangi hallerde ünitece araştırma işlemi yapılacağı Kurumca belirlenebilecektir.

Yönetmelikte yapılan bu düzenlemeler Resmi Gazetede yayımlandığı 16.05.2026 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiş bulunmaktadır.

 

Hadi EYCE

SGK Uzm.